Гузель Нугуманова: ГИПларның шәхси җаваплылыгы, ИУЛдан баш тарту һәм электрон имзага карата катгый таләпләр
Татарстан Республикасы Дәүләт экспертизасына мөрәҗәгать итүчеләрдән 2026 елның 1 мартыннан үз көченә кергән дәүләт экспертиза уздыру тәртибендәге үзгәрешләргә кагылышлы сораулар керә. Директор урынбасары Гузель Нугуманова игътибар итәргә кирәк булган мөһим моментларны аңлата.
Белгечләрнең шәхси җаваплылыгы һәм рейтинглау
2026 елның 1 мартыннан проект документациясен әзерләгән белгечләрнең җаваплылыгын көчәйтү кысаларында РФ Шәһәр төзелеше кодексына үзгәрешләр үз көченә керде, алар проект документациясенең сыйфатын тәэмин итү функцияләре проектының баш инженерлары эшчәнлеген контрольдә тоту механизмын кертә.
Ул гына да түгел, белгечләрнең эшчәнлек нәтиҗәләре нигезендә рейтинг булдыру практикасы кертелә, бу абруена, эшлекле бәяләүгә һәм киләчәк проектларда катнашу мөмкинлегенә йогынты ясый.
Ягъни белгечләрнең - проектларның баш инженерларының һәм проектларның баш архитекторларының шәхси җаваплылыгы кертелә. Хәзер кабул ителгән карарлар өчен проект оешмасы яки компания түгел, ә конкрет белгеч – ГИП яки ГАП җавап бирәчәк.
«Россия Федерациясе Шәһәр төзелеше кодексына үзгәрешләр кертү турында» 2025 елның 31 июлендәге 309-ФЗ номерлы Федераль закон үз көченә кергәч, бер белгечнең берьюлы берничә проект оешмасында исәптә торуы мөмкин булмаячак.
Баш тарту бәяләмәләрен бирү тәртибендәге үзгәрешләр
Гамәлдәге тәртип (2026 елның 1 мартына кадәр):
Татарстан Республикасы Дәүләт экспертизасы баш тарту бәяләмәсен биргәндә түбәндәге гамәлләрне башкарды:
- Капиталь төзелеш объектларының проект документациясенә экспертиза бәяләмәләренең бердәм дәүләт реестры (ЕГРЗ) сайтында тиешле бүлек төзи.
- Булдырылган бүлеккә экспертиза узарга тиешле барлык кирәкле документацияне йөкли.
- Тәкъдим ителгән материалларны тикшерү процедурасын уза.
- Тикшерү тәмамланганнан соң бәяләмәнең (шул исәптән баш тарту бәяләмәсенең) рәсми номерын ала.
Яңа тәртип (2026 елның 1 мартыннан):
Элек гамәлдә булган процедуралардан тыш, өстәмә мәҗбүри таләп кертелә: Дәүләт экспертизасының кире кагучы бәяләмәсе бирелгән көннән алып 5 эш көне эчендә ТР Дәүләт экспертизасы Үз-үзен җайга салучы оешмаларның милли берләшмәсенә
- инженер тикшеренүләрен башкаруда
- проект документациясен әзерләүдә
катнашкан барлык белгечләр турында белешмәләр җибәрергә тиеш.
Белгечләр турында тапшырыла торган белешмәләр исемлеге:
Үз-үзен җайга салучы оешмаларның милли берләшмәсенә җибәрелә торган мәгълүматта һәр белгеч турында түбәндәге мәгълүматлар булырга тиеш:
- Ф. И. О.;
- вазыйфасы;
- квалификациясен раслаучы документның реквизитлары;
- белгеч исәпләнгән үзеннән-үзе җайга салына торган оешма (СРО) исеме һәм реквизитлары;
- башкарылган эшләр исемлеге (инженерлык эзләнүләре һәм / яисә проект документациясен әзерләү);
- капиталь төзелеш объектының идентификация күрсәткечләре (баш тарту бәяләмәсенең исеме, адресы, номеры һәм бирү датасы).
Әлеге норманы кертү:
- башкарыла торган инженерлык эзләнүләренең сыйфаты һәм проект документациясен әзерләү өчен белгечләрнең шәхси җаваплылыгын арттырачак;
- үз-үзен җайга салучы оешмалар ягыннан контроль механизмнарын яхшыртачак;
- катнашкан белгечләрне күрсәтә торган баш тарту бәяләмәләрен бирү очраклары турында бердәм мәгълүмат базасын булдырачак;
- киләчәктә баш тарту бәяләмәләр бирү сәбәпләрен анализлау хисабына шундый ук хаталарның кабатлануын булдырмый калачак.
Мәгълүмат-таныклау кәгазеннән (ИУЛ) баш тарту
Ни өчен РФ Төзелеш министрлыгы ИУЛдан баш тарткан:
- Имзаларның дөреслеген тикшерү белән проблемалар (1 мартка кадәр мәгълүмати-таныклау кәгазе экспертизага электрон рәвештә (ешрак, PDF форматында) тапшырылган һәм имзаның график сурәтен генә үз эченә алган. Мондый формат имзаның дөреслеген техник чаралар кулланып тикшерергә мөмкинлек бирми);
- ИУЛда проектны эшләүдә асылда катнашмаган затларның имзалары бар иде.
Югарыда әйтелгәннәрне исәпкә алып, РФ Төзелеш Министрлыгы бер мәгънәле позиция формалаштырды:
- 2026 елның 1 мартыннан проект документациясен эшләүдә катнашучы барлык затлар тарафыннан көчәйтелгән квалификацияле электрон имза куелырга тиеш;
- заказчы проект һәм смета документациясен үзе эшләгән объектлар буенча - проект документациясен рәсмиләштерү хәзер проектлау һәм эзләнүләр өлкәсендә СРО әгъзалары булган юридик затлар яки шәхси эшмәкәрләр аша гына мөмкин.
Документацияне имзалауга таләпләр
Көчәйтелгән квалификацияле электрон имза белән имзалау таләпләре барлык документациягә – проект, инженер эзләнүләренә, смета документациясенә, прайслар һәм башкаларга да кагыла.
Игътибар итегез:
- «Смета документациясе» бүлеген һәм шулай ук смета өлешендә барлык документларны заказчының көчәйтелгән квалификацион электрон имзасы (УКЭП) белән имзаларга кирәк. Бу таләпләрне үтәмәү экспертизага проект документациясен кабул итүдән баш тартуга китерәчәк.
- КАЦ һәм прайс-битләр бердәм массив белән тапшырыла. Zip-архив форматында түбәндәгеләрне бирергә рөхсәт ителә: ПД_9 бүлеге, пд_9 бүлеге.2_ конъюнктур анализ_материаллар.zip.
- КАЦ башкаручылар һәм төзүченең вәкаләтле заты турында белешмәләрне үз эченә алырга тиеш. Архив УКЭП кулланып имзаланырга тиеш: башкаручылар + заказчы.
- Башка документлар өчен архивлар (zip, rar һ. б.) – экспертизага тәкъдим ителми.
Еш бирелә торган сораулар
Дөрес түгел: Дөрес түгел: әгәр ГИПның имзасы бар икән, аның фамилиясе барлык юлларда да күрсәтелергә мөмкин: төзеде, нормоконтроль һәм башкалар.
Дөрес: проект документациясен әзерләүдә, нормаларны контрольдә тотуда һәм проект документациясен һәм инженер эзләнүләре нәтиҗәләре буенча хисапларны килештерүдә катнашкан барлык затлар өчен УКЭП тапшырылырга тиеш.
Машина укыла торган ышанычнамә (МЧД) буенча мөһим үзгәреш: салым хезмәте сайтында машинада укыла торган ышанычнамә төзегәндә юридик затка ышанычны рәсмиләштерүнең техник мөмкинлеге юк.