Артур Исмагилов: Цифрлы модельләрнең 65 %ы төзелешкә рөхсәт алганнан соң онытыла
Йомгаклау утырышында ТР Дәүләт экспертизасы директоры урынбасары Артур Исмагилов доклад белән чыгыш ясады. Төп темалар-ТИМ кертүнең системалы проблемалары һәм дәүләтнеке булмаган экспертиза аркасында суд бәхәсләре үсешенең борчулы статистикасы. Нәтиҗәләр белән уртаклашабыз.
ТИМ-ТЕХНОЛОГИЯЛӘР: УҢЫШЛАРДАН КАДРЛАР КЫТЛЫГЫНА
2022 елдан Татарстанда барлык объектлар цифрлы модель булган очракта гына дәүләт экспертизаны уза. Мондый проектлар саны ел саен арта бара: 2022 елдагы 18дән 2025 елдагы 218гә кадәр. Әмма статистика буенча, 65% очракта модельләр төзелешкә рөхсәт алганнан соң «онытыла» һәм эксплуатация вакытында кулланылмый.
2025 елда Дәүләт экспертизасы эш күләмнәренең цифрлы хисапларын автомат рәвештә формалаштыру буенча пилот проектын эшләтеп җибәрде (ЦВОР), һәм проект белән мәгълүматларның туры килүе инде алты бүлек буенча 85 %ка җитте (конструктив чишелешләр, вентиляция, җылыту, су белән тәэмин итү, электр белән тәэмин итү, кондиционерлау).
Әмма алга китешкә карамастан, тармак кадрлар кытлыгы белән очраша. «ТИМ-координаторлар һәм проектлаучылар бар, ләкин ТИМ-сметачылар һәм ТИМ-экспертлар юк диярлек. Модель бар, ләкин бәяне дөрес санарга яки аны нормалар буенча тикшерергә кеше юк», – Артур Исмагилов билгеләп үтте.
ИСУП: ТР ЛИДЕРЛЫГЫ ҺӘМ ТҮБӘН ЦИФРЛЫ БЕЛЕМЛЕЛЕК
Татарстан проектлар белән идарә итүнең федераль мәгълүмати системасы (ИСУП) белән эшләү буенча төбәкләр рейтингында лидерлыкны саклап калды. Шуңа да карамастан, мөһим документларның 40 %ка кадәр әлегә кадәр кәгазьдә генә бар. Проблемалар подрядчыларның түбән цифрлы белемлелеге белән катлаулана.
ЯСАЛМА ИНТЕЛЛЕКТ: МӘГЪЛҮМАТЛАРДА ТӘРТИП БУЛМАСА – УЛ МӘГЪНӘСЕЗЛЕК
Татарстан Республикасы Дәүләт экспертизасы эшендә ясалма интеллект (ИИ) кертү – стратегик бурыч. Өстенлекләр арасында-проектлауга биремнәр формалаштыру, нормаларга туры килмәүләрне ачыклау һәм конъюнктур анализ. Ләкин төп каршылык – мәгълүматның сыйфаты. «Ясалма интеллект мәгълүматтан өйрәнә. Начар күрсәткечләр – начар нәтиҗә. Сметаларның 20 % кадәр хаталар бар, ә PDFдагы документлар – нейрочелтәрләр өчен комачаулык кына. Мәгълүматларны алдан системалаштырмыйча ИИга инвестицияләр кертү нәтиҗәле түгел», — ассызыклады Артур Исмагилов.
ДӘҮЛӘТ ЭКСПЕРТИЗАСЫНДА СУД ЭКСПЕРТИЗАСЫ – ДӘҮЛӘТ СТАТУСЫ БУЛГАН БӘЯЛӘМӘЛӘР
Докладта ТР Төзелеш министры Марат Айзатуллин кушуы буенча төзелгән Суд төзелеш-техник экспертизасының яңа бүлегенә аерым игътибар бирелде. «Республика судларына дәүләт бүлекчәсен төзү дәүләт статусы белән гарантияләнгән бәяләмәләр алырга мөмкинлек бирәчәк, бу төзелеш бәхәсләрен үтә күренмәлелеген, законлылыгын һәм тизләнешен тәэмин итәчәк», – сөйләде Артур Исмагилов.
Суд практикасын тикшерү күрсәткәнчә, катлаулы төзелеш эшләренең 70 %тан артыгы дәүләтнеке булмаган экспертизада алынган нәтиҗәләр аркасында килеп чыга. ТР Дәүләт экспертизасына керә торган суд экспертизасы буенча эшләр – шундый ук профильдәге ике һәм аннан да күбрәк коммерцияле оешмалар аша озак һәм катлаулы юл үткән эшләр. Шулай ук заказ бирүче таләбе буенча барлыкка килгән фикерләр еш генә субъектив була, бу бик күп бәхәсле сораулар тудыра.
ТР Дәүләт экспертизасы суд төзелеш-техник экспертиза өчен модуль-платформа эшләргә һәм тикшеренүләрнең бердәм методикаларын ныгыту өчен милли стандарт (ГОСТ Р) кертергә тәкъдим итә.