«Лучший сметчик» конкурсы: илнең төп смета вакыйгасының серләре
«Лучший сметчик» конкурсы – ярыш кына түгел. Бу бик катлаулы механизм, ул катнашучылар залга кергәнче үк эшли башлый. Бу машина эчтән ничек төзелгән? Биремнәрне кем уйлап таба? Эшләрне ничек бәялиләр? Камералар сүндерелгән вакытта сәхнә артында чынлыкта нәрсә була?
Без конкурсны оештыручылар белән сөйләштек. Татарстан Республикасы Дәүләт экспертизасының оештыру үсеше һәм җәмәгатьчелек белән элемтә идарәсе башлыгы Ирина Баранова профессионаллар өчен бәйрәмнең масштабы, атмосферасы һәм ничек оештырылуы турында сөйләде. Ә Лейсен Габдулкабирова, ТР Дәүләт экспертизасы уку үзәге директоры һәм конкурсның техник башкаручысы, биремнәр әзерләү һәм катнашучыларга бәя бирү серләрен ачты.
Масштаб и атмосфера: как рождается главный сметный праздник страны
Ирина Баранова, ТР Дәүләт экспертизасының оештыру үсеше һәм җәмәгатьчелек белән элемтә идарәсе башлыгы
— Ирина Викторовна, «Лучший сметчик» конкурсы инде 13нче тапкыр үткәрелә һәм ел саен конкурс катнашучыларны тагын гаҗәпләндерә. Бу ничек килеп чыга?
— Безнең конкурс, мөгаен, гадәти һөнәри осталык конкурсы түгелдер. Безнең катнашучылар әйтмешли – конкурс кына түгел, смета бәйрәме! Безгә катнашучыларның диплом белән генә түгел, ә чын смета энергиясе белән китүе мөһим. Шуңа күрә без даими рәвештә форматларны үзгәртәбез, яңа мәйданчыклар эзлибез, сюрпризлар уйлап табабыз. Быел, мәсәлән, суперфинал сметачыларның берсе дә җыелмаган урында узачак. Исемне әлегә сер итеп тотабыз, әмма әйтә алам: анда тарих, заманча инфраструктура һәм ышанмаслык энергетика идеаль рәвештә яраша.
— Ә сезнең өчен мондый масштаблы вакыйганы оештыруда иң катлаулысы нәрсә?
— Иң катлаулысы-барысы да җиңел һәм иркен күренсен өчен дистәләгән процессларны синхронлаштыру. Катнашучылар биремнәрне хәл иткәндә, без сәхнә артында таймингны, техника эшен, туклануны, транспортны күзәтәбез. Конкурста һәркем үзен күрсәтә алсын өчен юнәлешләр күп — смета эше буенча имтихан, мастер-класслар, фотозоналар, команда уеннары, экскурсия программасы. Ачылу һәм бүләкләү тантанасы-креатив, хис-кичерешләр һәм төгәллек таләп итә торган аерым масштаблы бурыч. Ләкин җиңүчеләрнең шат күзләрен күргәч, барлык тырышлыкларның акланачагын аңлыйсың.
— Сез тантана турында әйттегез. Узган ел ул Чаллыда узды, һәм күпләр әлегә кадәр роботларны, боз һәйкәлләрен, ИИ ярдәмендә ясалган фотоларны искә төшерә. Бу Концепциянең бер өлеше идеме?
— Безгә һәр финалның һөнәри белемнәрне бәяләү генә булмавы мөһим – без финал сметачыларны мәдәни, иҗади, эмоциональ яктан баетуын телибез. Былтыр «Кориб» мәйданчыгы безгә уникаль мөмкинлекләр бирде: сәнәгать эстетикасы, «Камаз» автотехника күргәзмәсе һәм Яр Чаллыда, төзүчеләр шәһәрендә, конкурс үткәрү мөмкинлеге. Без моны программага керттек, ассызыклау өчен: сметчик бүген – технологияләр һәм иҗат тоташуында эшләүче югары дәрәҗәдәге белгеч..
— Конкурс дистәләгән төбәкләрдән катнашучыларны җыя. Кешеләр көндәшлек итәргә курыкмаган, киресенчә, берләшкән атмосфераны ничек булдырып була?
— Бу, мөгаен, безнең төп горурлыгыбыздыр. Без аңлы рәвештә «салкын» рәсмилектән китәбез. Бездә «без аларга каршы» дигән тойгы юк. Барыбыз да – зур профессиональ гаилә кебек тоела. Шуңа күрә конкурстан соң катнашучылар элемтәләр алышалар, чатлар ясыйлар, дуслыкларын дәвам итәләр. Бу без сөйләгән энергия заряды.
— Масштаблар турында сөйләсәк: әзерлек эшендә ничә кеше катнаша? Оештыруга күпме вакыт китә?
— Конкурска әзерләнү якынча ярты ел тәшкил итә. Оештыру комитетына ТР Дәүләт экспертизасы, ТР Төзелеш министрлыгы, Россиянең баш дәүләт экспертизасы, РосКапСтрой, ТР Төзүчеләр берлеге, КГАСУ вәкилләре, плюс техник подрядчылар керә. Шулай ук безнең партнерларыбыз һәм иганәчеләребез, мәгълүмати партнерларыбыз бар, алар ел саен безгә ярдәм итәләр һәм безнең белән бергә финалның бу матур хисләрен кичерәләр.
— Сез хәзер катнашыргамы, юкмы дип шикләнүчеләргә нәрсә теләрсез?
— Бу конкурс кына түгел, бу карьераны куа торган трамплин. Хәтта әгәр дә сез призлы урын алмасагыз да – сез үзегез белән яңа танышлар, һөнәргә яңа караш һәм дөрес юлда булуыгызга ышаныч алып китәчәксез. Ә без үз ягыбыздан сез 200% ка хис-кичерешләр заряды алсын өчен барысын да эшләргә вәгъдә итәбез.
Биремнәр һәм бәяләү: заманча сметачы күнекмәләре һәм компетенцияләре
Лейсен Габдулкабирова, ТР Дәүләт экспертизасы уку үзәге директоры, конкурсның техник башкаручысы
— Лейсен Иршатовна, Сез катнашучылар өчен иң дулкынландыргыч — биремнәрне җитәклисез. Сөйләгез әле, аларны кем һәм ничек уйлап таба?
— Биремнәрне практик экспертлар кергән аерым конкурс комиссиясе эшли. Бу көн саен реаль сметалар белән очрашкан, барлык үзенчәлекләрне белгән кешеләр. Без баштан биремнәр уйлап чыгармыйбыз — без практикада булган реаль очракларны алабыз, аларны конкурс форматына яраклаштырабыз, методикаларны белүне генә түгел, ә стандарт булмаган фикерләү сәләтен дә тикшерү өчен катлаулылык өстибез.
— Ә биремнәр никадәр катлаулы? Конкурс «сайланганнар өчен» дигән фикер бар...
— Төрле катлаулылык дәрәҗәсендәге биремнәр. Беренче тур – тестлаштыру, анда төп белемнәр тикшерелә. Икенче тур – презентация, монда үз-үзеңне күрсәтә белү бәяләнә. Өченчесе – гамәли кейс. Безнең максат-һәркемгә объектив бәя бирү һәм сәләтлеләрне ачыклау. Былтыр, мәсәлән, призерлар өчлегенә кермәгәннәр дә үзләре өчен өстәмә рәвештә нинди темаларны өйрәнергә һәм нинди юнәлештә үсәргә кирәклеген аңладылар.
— Бәяләү ничек уза?
— Без субъективлыкны мөмкин кадәр киметәбез. Биремнәр аноним рәвештә тикшерелә, һәр жюри әгъзасы үз алдында кем эше икәнен белми. Төгәл критерийлы балл системасы кулланыла. Һәр бирем буенча беркетмә төзелә. Конкурс комиссиясендә төрле оешмалар бар – бу күпкырлы караш бирә. Шулай булгач, әгәр сез югары балл алгансыз икән – бу кемнеңдер симпатиясе түгел, ә профессиональ бергәлекнең объектив бәясе.
— Ә сезнең тәҗрибәгез буенча, җиңүчене гади яхшы катнашучыдан нәрсә аерып тора?
— Җиңүче – формулаларны белүче генә түгел. Бу сметага зур проектның бер өлешенә кебек карый белә торган кеше. Ул куркынычлыкларны күрә, төзелеш мантыйгын аңлый, стандарт булмаган карар тәкъдим итә ала. Һәм тагын – җиңүче һәрвакыт тыныч һәм ышанычлы. Хәтта бирем катлаулы булса да, ул паникага бирелми, ә аны адымнар буенча тикшерә. Моңа, сүз уңаеннан, өйрәнергә мөмкин – шул исәптән конкурста, башкаларны күзәтеп.
— Интервьюга әзерләнгәндә, без статистика таптык: 2025 елда финалда 21 төбәктән 61 кеше катнашты. Ничек инде ул — шундый таркау төркем белән идарә итү, җитмәсә әле кыска вакыт эчендә?
— Безнең төгәл регламент бар, әмма без һәрвакыт кеше аралашуы өчен вакыт калдырабыз. Мәсәлән, конкурстан соң без катнашучылар чатын ясыйбыз, һәм ул озакка актив кала. Хезмәттәшләр бер-берсе белән эш мәсьәләләре буенча киңәшләшәләр, тәҗрибә уртаклашалар, бәхәсле моментлар турында фикер алышалар. Безнең өчен бу иң яхшы комплимент – димәк, без аралашырга һәм бер-беребезгә ярдәм итәргә теләгән мохит булдырдык.
— Һәм, ниһаять, сез быел катнашырга ниятләүчеләргә нәрсә киңәш итәрсез?
— Ачык йөрәк һәм үсү теләге белән килегез. Сайттагы мәгълүматны укыгыз, турларның ничек төзелгәнен карагыз, – бу форматны аңларга ярдәм итәчәк. Ә тагын – үзегез булыгыз. Жюри ихласлыкны һәм тере акылны ятланган шаблоннарга караганда күбрәк бәяли.
«Лучший сметчик-2026» XIII Бөтенроссия конкурсы инде гаризалар кабул итә. Теркәлү — 1 июньгә кадәр.
Суперфинал: август 2026, уникаль мәйданчык (исемен соңрак әйтербез— яңалыкларны күзәтегез)
Конкурс сайты: bestsmetchik.ru
Бәйләнеш: +7 (843) 253-75-49, info@proff-standart.ru